สถานีชาร์จ
เปิดสถานีชาร์จรถ EV ต้องรู้อะไรบ้าง ตั้งแต่เลือกทำเลถึงระบบหลังบ้าน
การเปิดสถานีชาร์จต่างจากการติดตั้งที่ชาร์จในอาคารมาก เพราะเป็นธุรกิจที่ต้องมีคนขับรถเข้ามาใช้จริง บทความนี้รวมสิ่งที่ควรตรวจก่อนลงทุน เรียงตามลำดับที่ควรคิด
ในบทความนี้
สรุปสั้น
ตรวจความเป็นไปได้ด้านไฟฟ้าก่อนผูกมัดเรื่องที่ดินเสมอ เพราะทำเลดีแต่ไฟเข้าไม่ถึงคือกรณีที่แก้ยากและแพงที่สุด
ทำเลที่ได้ผลคือเข้าออกง่าย อยู่บนเส้นทางที่คนใช้จริง และมีอะไรให้ทำระหว่างรอ
สถานีบนเส้นทางเดินทางควรเน้นหัวชาร์จแบบ DC ส่วน AC เหมาะกับจุดที่คนจอดนาน
อย่าพึ่งส่วนต่างค่าไฟอย่างเดียว ควรออกแบบรายได้เสริมอย่างร้านค้าหรือพื้นที่เช่าไว้ตั้งแต่วางผัง
สถานีชาร์จไม่ใช่แค่ที่ชาร์จขนาดใหญ่ขึ้น
การติดตั้งที่ชาร์จในคอนโดคือการให้บริการคนที่อยู่ที่นั่นอยู่แล้ว ส่วนสถานีชาร์จคือธุรกิจที่ต้องทำให้คนขับรถ เลือกเลี้ยวเข้ามา แทนที่จะขับผ่านไปหาที่อื่น ความต่างนี้เปลี่ยนเกือบทุกการตัดสินใจ
เมื่อเป็นธุรกิจ สิ่งที่ต้องคิดจึงเพิ่มขึ้นมาอีกชุด ทั้งทำเล ความเร็วในการชาร์จ ประสบการณ์ตอนจ่ายเงิน ความน่าเชื่อถือของเครื่อง และสิ่งที่คนทำระหว่างรอ
ทำเลตัดสินเกือบทุกอย่าง
คนขับรถไฟฟ้าวางแผนการชาร์จล่วงหน้า และมักเลือกจุดที่ทำอย่างอื่นได้ระหว่างรอ ทำเลที่ทำงานได้ดีมักมีลักษณะร่วมกันคือ
- เข้าออกง่าย ไม่ต้องกลับรถไกล หรือเลี้ยวเข้าซอยลึก
- มีอะไรให้ทำระหว่างรอ ร้านกาแฟ ห้องน้ำสะอาด ร้านสะดวกซื้อ ที่นั่งพัก
- อยู่บนเส้นทางที่คนใช้จริง ถนนสายหลัก ทางออกเมือง หรือจุดพักระหว่างทางไปต่างจังหวัด
- ปลอดภัยและสว่างตอนกลางคืน เพราะการชาร์จเกิดขึ้นตอนดึกไม่น้อย
ถ้าทำเลไม่ผ่านข้อเหล่านี้ การเพิ่มจำนวนหัวชาร์จหรือเลือกเครื่องที่เร็วขึ้นก็ไม่ช่วย เพราะปัญหาไม่ได้อยู่ที่อุปกรณ์
กำลังไฟคือต้นทุนที่คนมองข้ามบ่อยที่สุด
สถานีชาร์จที่ใช้เครื่องแบบชาร์จเร็วกินไฟมากกว่าอาคารพาณิชย์ทั่วไปหลายเท่า และมักต้องลงทุนเรื่องระบบไฟตั้งแต่หม้อแปลงขึ้นไป ซึ่งเป็นค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่ที่ไม่ได้อยู่ในใบเสนอราคาของตัวเครื่อง
ก่อนตัดสินใจเรื่องที่ดิน ควรตรวจให้ชัดว่า
- จุดนั้นมีไฟแรงสูงเข้าถึงหรือไม่ และอยู่ห่างแค่ไหน
- ต้องลงทุนหม้อแปลงเองหรือไม่ และขนาดเท่าไหร่
- โครงสร้างค่าไฟแบบไหนที่เหมาะกับรูปแบบการใช้งานของสถานี
- ถ้าจะขยายเพิ่มในอนาคต ระบบไฟที่วางตอนแรกรองรับไหม
เงื่อนไขเหล่านี้ต่างกันตามพื้นที่และผู้ให้บริการไฟฟ้า จึงควรให้ทีมที่เคยยื่นเรื่องจริงเป็นคนตรวจและประสานให้ ก่อนที่จะมัดจำที่ดิน
ลำดับที่ปลอดภัยกว่า: ตรวจความเป็นไปได้ด้านไฟฟ้าก่อนตกลงเรื่องที่ดิน ไม่ใช่หลังจากนั้น เพราะที่ดินทำเลดีแต่ไฟเข้าไม่ถึงคือกรณีที่แก้ยากและแพงที่สุด
ควรมี AC กับ DC อย่างละเท่าไหร่
สถานีที่อยู่บนเส้นทางเดินทางควรเน้น DC เพราะคนแวะสั้น ๆ และต้องการกลับขึ้นถนนเร็ว ส่วน AC เหมาะกับจุดที่คนจอดนาน เช่น สถานีที่อยู่ในพื้นที่ห้างหรือใกล้ร้านอาหาร
ข้อควรคิดเพิ่ม
- จำนวนหัวที่ใช้งานพร้อมกันได้จริง ขึ้นกับกำลังไฟที่มี ไม่ใช่จำนวนเครื่องที่ติดตั้ง บางสถานีมีหลายหัวแต่ใช้เต็มกำลังพร้อมกันไม่ได้
- หัวชาร์จควรรองรับหัวต่อที่รถในตลาดใช้จริง ไม่ใช่เลือกตามที่ผู้ขายมีของ
- เผื่อพื้นที่สำหรับขยายไว้ตั้งแต่วางผัง ถูกกว่าการรื้อกลับมาทำใหม่มาก
ระบบหลังบ้านคือสิ่งที่ทำให้ขยายต่อได้
ตัวเครื่องชาร์จเป็นเพียงส่วนหนึ่ง สิ่งที่กำหนดว่าสถานีจะบริหารง่ายหรือยากคือระบบบริหารสถานี หรือที่เรียกว่า CSMS
ระบบที่ใช้งานได้จริงควรทำได้อย่างน้อยเท่านี้
- ดูสถานะทุกหัวชาร์จจากที่เดียว และรู้ทันทีเมื่อมีหัวไหนออฟไลน์
- ตั้งราคาได้เอง แยกตามช่วงเวลาหรือกลุ่มผู้ใช้ได้
- มีแอปหรือหน้าเว็บให้ผู้ใช้สแกนเริ่มชาร์จและจ่ายเงินได้เอง
- ออกรายงานรายได้และการใช้พลังงานย้อนหลังได้
- รองรับ OCPP ซึ่งเป็นมาตรฐานกลางที่ทำให้ใช้หัวชาร์จหลายยี่ห้อในระบบเดียวกันได้
ข้อสุดท้ายสำคัญกว่าที่คิด เพราะถ้าระบบผูกกับยี่ห้อเดียว วันที่ต้องการขยายหรือเปลี่ยนผู้จำหน่าย จะกลายเป็นการเริ่มใหม่ทั้งหมด
รายได้ไม่ได้มาจากค่าไฟอย่างเดียว
สถานีที่อยู่ได้ระยะยาวส่วนใหญ่ไม่ได้พึ่งส่วนต่างค่าไฟอย่างเดียว เพราะเป็นส่วนที่ถูกกดดันด้านราคาได้ง่าย แหล่งรายได้อื่นที่ควรออกแบบไว้ตั้งแต่ต้น
- ร้านค้า เครื่องดื่ม หรือของกินระหว่างรอ ซึ่งคนใช้เวลาอยู่กับที่อยู่แล้ว
- พื้นที่เช่าหรือสื่อโฆษณาภายในสถานี
- ข้อตกลงกับฟลีทรถหรือองค์กรที่ต้องการจุดชาร์จประจำ
- บริการเสริมอื่นที่เข้ากับพฤติกรรมคนรอ เช่น จุดล้างรถ
การออกแบบผังสถานีตั้งแต่แรกให้รองรับสิ่งเหล่านี้ ถูกกว่าการมาต่อเติมทีหลังมาก
ลำดับที่ควรทำ
- ประเมินทำเลจากเส้นทางที่คนใช้จริง ไม่ใช่จากที่ดินที่มีอยู่ในมือ
- ตรวจความเป็นไปได้ด้านไฟฟ้าก่อนผูกมัดเรื่องที่ดิน
- กำหนดกลุ่มผู้ใช้เป้าหมาย แล้วค่อยเลือกสัดส่วน AC กับ DC ตามนั้น
- เลือกระบบบริหารที่รองรับ OCPP ตั้งแต่วันแรก
- ออกแบบผังเผื่อการขยายและรายได้เสริม
- ตกลงเรื่องการดูแลและเวลาเข้าซ่อมให้ชัดก่อนเปิดใช้งาน
คำถามที่เจอบ่อย
เปิดสถานีชาร์จต้องเริ่มจากอะไร+
เริ่มจากประเมินทำเลว่าอยู่บนเส้นทางที่คนขับรถไฟฟ้าใช้จริงหรือไม่ แล้วตรวจความเป็นไปได้ด้านไฟฟ้าก่อนตกลงเรื่องที่ดิน จากนั้นจึงกำหนดกลุ่มผู้ใช้เป้าหมายและเลือกสัดส่วน AC กับ DC ตามนั้น
สถานีชาร์จต้องใช้ไฟมากแค่ไหน+
สถานีที่ใช้เครื่องชาร์จเร็วกินไฟมากกว่าอาคารพาณิชย์ทั่วไปหลายเท่า และมักต้องลงทุนระบบไฟตั้งแต่หม้อแปลงขึ้นไป ซึ่งเป็นค่าใช้จ่ายที่ไม่ได้อยู่ในใบเสนอราคาของตัวเครื่อง จึงควรตรวจก่อนเลือกที่ดิน
CSMS คืออะไร+
CSMS คือระบบบริหารสถานีชาร์จ ใช้ดูสถานะทุกหัวชาร์จจากที่เดียว ตั้งราคา รับชำระเงินผ่านแอป และออกรายงานรายได้ ระบบที่ดีต้องรองรับมาตรฐาน OCPP เพื่อไม่ให้ถูกล็อกกับผู้จำหน่ายรายเดียว
ให้เราช่วยดูโครงการของคุณ
เราเข้าไปสำรวจหน้างานและกำลังไฟจริง แล้วสรุปให้ว่าติดตั้งได้กี่หัว ต้องขอไฟเพิ่มไหม และควรเริ่มจากตรงไหน
